Brzegiem Widawy na rowerze [Część I: Psie Pole-Zawidawie]

Nabrzeża Widawy, choć nieco schowane w cieniu większej i bardziej popularnej Odry, kryją w sobie wiele interesujących miejsc o zapomnianej historii, obfitują w wyjątkową przyrodę i oferują mnóstwo możliwości rekreacyjnych. Wybierzcie się z nami na pełną atrakcji wyprawę rowerową.

Dzięki zakrojonej na bardzo szeroką skalę modernizacji Wrocławskiego Węzła Wodnego, obwałowania rzek przepływających przez nasze miasto stały się nie tylko „wodoodporne” i dużo lepiej chronią nas przed powodzią niż jeszcze kilka lat temu, ale również zostały włączone w system przebiegających przez Wrocław tras rowerowych.

I choć główny ciężar modernizacji Wrocławskiego Węzła Wodnego skupiony był na Odrze, to w ramach tej potężnej inwestycji wyremontowano także obwałowania w dolinie Widawy. Dzięki przebudowie istniejących i budowie nowych wałów mieszkańcy zyskali kilkanaście kilometrów tras rowerowo-spacerowych, które stały się istotnym elementem systemu komunikacji rowerowej w stolicy Dolnego Śląska.

My jednak chcemy was Was zachęcić, by jadąc na „dwóch kółkach” wzdłuż Widawy trochę zwolnić, a w niektórych miejscach zboczyć z głównej trasy czy nawet się zatrzymać. Gnając, ile sił w nogach, na pewno szybko dotrzemy do punktu docelowego, ale umkną nam wówczas mijane po drodze atrakcje. A tych, o czym szczegółowo opowiemy Wam w cyklu na łamach naszego magazynu, jest co niemiara. Zabytki, fortyfikacje, unikatowa fauna i flora, liczne projekty zrealizowane w ramach Wrocławskiego Budżetu Obywatelskiego… Słowem, jest co podziwiać i jest gdzie spędzić wolny czas.

Rowerową wyprawę brzegiem Widawy zaczynamy na osiedlu Psie Pole-Zawidawie, a dokładniej na moście Sołtysowickim, gdzie to osiedle zbiega się z Sołtysowicami i Pawłowicami. Stąd ruszamy na południowy wschód, w stronę Swojczyc, Strachocina i Wojnowa. Po drodze nieco odbijamy od nabrzeży i kierujemy się w głąb Kłokoczyc, gdzie docieramy do Dobrej, czyli prawego dopływu Widawy. Stamtąd wracamy do mostów Bolesława Krzywoustego. Dalej jedziemy przez Psie Pole i Zgorzelisko, by znów znaleźć się nad Widawą. Łącznie trasa przebiegająca przez Psie Pole-Zawidawie liczy nieco ponad 7 kilometrów.

Osiedle aktywnych mieszkańców

Psie Pole-Zawidawie to osiedle utworzone w 2004 roku, obejmujące swoimi granicami Psie Pole, Kłokoczyce, Zakrzów i Zgorzelisko. Wedle stanu na 30 czerwca 2019 roku, mieszka tutaj niespełna 30 tysięcy osób. I to nie tylko mieszka, ale i ochoczo spędza czas na świeżym powietrzu. Przy ładnej pogodzie place zabaw zlokalizowane na terenach zielonych pękają w szwach, wiele osób na co dzień biega, jeździ na rowerze, hulajnogach i rolkach czy korzysta z powstałych siłowni terenowych. A miejscem, które z racji swego położenia zdaje się przyciągać bez wyjątku wszystkich mieszkańców, są właśnie wały nad Widawą, które nadają się nie tylko do jazdy na rowerze, ale i do spacerów, biegania czy nordic walking.

Mieszkańcy Psiego Pola-Zawidawia znani są także z aktywnego uczestnictwa we Wrocławskim Budżecie Obywatelskim. Od zarania WBO największym powodzeniem cieszą się inicjatywy związane z tworzeniem zielonych terenów rekreacyjnych. To działania oddolne, prowadzone m.in. przez stowarzyszenia (Zmieniaj Zakrzów, Barons Wrocław), jak i pojedynczych liderów osiedlowych (część z nich pełni funkcję radnych osiedlowych).

Wśród najciekawszych projektów zrealizowanych na tym osiedlu warto na pewno wymienić Park Jedności na Zakrzowie, utworzony ze środków WBO 2014-2015 (I etap) oraz 2017 i 2018 (II etap), czy park rekreacyjny na Psim Polu przy ul. Gorlickiej (oddany do użytku wiosną bieżącego roku, a zwycięski w edycjach WBO 2016 i 2017). Nie wypada również nie wspomnieć o inicjatywie wrocławskich baseballistów, którzy dzięki determinacji i głosom fanów nie tylko doprowadzili do powstania profesjonalnego boiska baseballowego przy ul. Niepodległości, ale też uzupełnili teren Stadionu Zakrzów, zarządzany przez Młodzieżowe Centrum Sportu, o sportowy plac zabaw i interaktywną grę planszową.

W pobliżu boiska i Kładki Pawłowickiej, w ramach projektu Wrocławskiego Budżetu Obywatelskiego, powstanie również park kieszonkowy ze strefą relaksu. Ciekawą inicjatywą jednej z mieszkanek Psiego Pola był też wniosek do WBO o utworzenie parku rekreacji i rozrywki w pobliżu ronda Lotników Polskich i ul. Bierutowskiej, z terenem zabaw dla dorosłych.

Unikatowa przyroda i zabytki

Okolice Wrocławia zasiedlone są od czasów najdawniejszych. Świadczą o tym liczne grodziska oraz inne, odnajdywane przy rozlicznych okazjach zabytki archeologiczne. Podobnie jest z doliną rzeki Widawy.

Znajdując się na granicy Psiego Pola-Zawidawia, Pawłowic i Sołtysowic, koniecznie trzeba obejrzeć ruiny wioski Biskupice Widawskie (Bischwitz). Dziś ciężko w to uwierzyć, ale do 1945 roku niewielki zagajnik był dobrze prosperującą podwrocławską miejscowością, wielkości dzisiejszych Psar. W Biskupicach znajdowały się pałac z folwarkiem, szkoła oraz niewielki młyn wodny. Do roku 1810 wieś pozostawała własnością biskupa Wrocławia, księcia na Nysie i Otmuchowie, a po sekularyzacji dóbr kościelnych zmieniała właścicieli prywatnych. Obecnie na pierwszy rzut oka nic nie przypomina, że znajdowała się tutaj dość ludna miejscowość.

Dolina Widawy, o powierzchni ponad 1310 hektarów, to także tereny bogate w walory przyrodnicze, w tym przede wszystkim w ekosystemy związane z dolinami rzecznymi. Znajdziemy tu nabrzeżne zbiorowiska roślinne, w tym dobrze zachowane lasy łęgowe dębowo-wiązowo-jesionowe, zajmujące blisko 1/3 powierzchni obszaru, na które składają się głównie typowe łęgowe drzewa, jak dąb szypułkowy, wiąz polny i jesion wyniosły.

Na terenie osiedla Psie Pole-Zawidawie warto zwrócić uwagę zwłaszcza na jeden z dębów szypułkowych – dąb Drzewiec o obwodzie pnia wynoszącym 475 centymetrów i o 28-metrowej średnicy korony (znajdziecie go przy ulicy Nadbrzeżnej, nieopodal Przedszkola nr 140).

Dolina Widawy jest też bardzo ważną ostoją zróżnicowanej fauny. Na terenie osiedla Psie Pole-Zawidawie występują liczne gatunki płazów, m.in.: rzekotka drzewna, kumak nizinny, ropucha szara, żaby zielone, żaba trawna oraz traszka zwyczajna i grzebieniasta. Faunę gadów reprezentują tu przede wszystkim jaszczurki zwinki.

Pierwszą część wyprawy kończymy na granicy z osiedlem Strachocin-Swojczyce-Wojnów, gdzie robimy sobie krótką przerwę. A już w następnym numerze „Wroclife” wyruszymy dalej, by poznać kolejne tajemnice nadwidawskich terenów.

O projekcie Brzegiem Widawy

Fundacja Wroclife wystartowała w tym roku po raz pierwszy w konkursie Mikrogranty „NGO w plenerze” i uzyskała dofinansowanie na projekt „Brzegiem Widawy – trasa rowerowa pełna znanych i nieznanych atrakcji”. Dzięki otrzymanym środkom, opracowaliśmy trasę rowerową biegnącą wzdłuż nowych wałów przeciwpowodziowych nad rzeką Widawą w północno-wschodniej części Wrocławia. Zaprojektowana przez nas mapa trasy nie jest jednak wyłącznie mapą rowerową, a zawiera informacje dotyczące historii, przyrody oraz rekreacji w tych okolicach.

Nasz projekt stał się platformą współpracy między różnymi środowiskami wyjątkowych specjalistów i miłośników Wrocławia – historyków, przyrodników oraz społeczników zaangażowanych w lokalne sprawy.

Wspólnie z Wrocławskim Stowarzyszeniem Fortyfikacyjnym oznaczyliśmy i opisaliśmy 31 obiektów historycznych mieszczących się w pobliżu wytyczonej trasy. Nieoceniona wiedza historyczna prezesa WSF, Stanisława Kolouszka, pomogła stworzyć szczegółowe opisy umocnień Twierdzy Wrocław.

Przy wsparciu Towarzystwa Herpetologicznego NATRIX nanieśliśmy na mapę 22 miejsca obserwacji gadów i płazów. Wiceprezes TH NATRIX, Aleksandra Kolanek, podzieliła się z nami swoją wiedzą na temat zamieszkujących te okolice jaszczurek, żab i węży. Powstał dzięki temu widawski przewodnik herpetologiczny przydatny dla turysty, spacerowicza czy wędrowca w każdym wieku.

Wspólnie z Moniką Glińską ze Stowarzyszenia Zmieniaj Zakrzów oraz radnymi osiedlowymi Bartoszem Jungiewiczem i Michałem Torzem oznaczyliśmy 16 projektów Wrocławskiego Budżetu Obywatelskiego, o których warto pamiętać podczas wycieczek po okolicy.

Dzięki tej wyjątkowej, wspólnej pracy lokalnych pasjonatów, wolontariuszy i aktywistów powstała bogata w informacje mapa trasy wraz z przewodnikiem po widawskich nabrzeżach.

Zwieńczeniem projektu była wycieczka rowerowa „Brzegiem Widawy” zorganizowana 15.09.2019. Mieliśmy do pokonania ponad 30 km trasy w oparciu o naszą mapę. Wycieczka spotkała się ze znacznym zainteresowaniem wśród mieszkańców – wzięło w niej udział ok. 80 rowerzystów w różnym wieku, od kilkuletnich dzieci po seniorów.

Mamy gorącą nadzieję, że nasza mapa będzie służyła pomocą, wskazówką i inspiracją wszystkim, którzy, podobnie do nas, kochają tę część naszego miasta. Życzymy wszystkim udanych wycieczek!

Małgorzata Burnecka – prezes Fundacji Wroclife