Czym tak naprawdę jest coaching?

Coaching to niezwykle popularne ostatnio słowo, ale czy wiemy, co tak naprawdę się pod nim kryje? Szkolenie, trening, a może doradztwo? Coaching nie jest żadnym z wymienionych. Nie jest też mentoringiem, konsultingiem, psychoterapią czy przemowami motywacyjnymi.

Co w takim razie oznacza to słowo, którego rodowód sięga XV wieku i pochodzi od nazwy węgierskiej miejscowości Kocs? Otóż, miejscowość ta była znana w Europie z produkcji dobrej jakości powozów – koczi. Termin ten przeniknął do innych języków i oznaczał wóz, środek transportu kołowego: angielski coach, niemiecki Kutsche, czy też hiszpański, portugalski i francuski coache. Zaś usługę przewozu pasażerów zaczęto nazywać coachingiem.

Czym jest więc coaching i jak działa?

Najłatwiej będzie powiedzieć, że jest to metoda rozwoju człowieka, zarówno w sferze życia prywatnego, jak i zawodowego. Coaching jest procesem, który ma na celu zmianę danego obszaru naszego życia, z którego jesteśmy niezadowoleni. Nawiązując do historycznego znaczenia tego słowa, zobrazować to można właśnie takim „przewozem” z punktu A do punktu B. Przy czym punkt A jest stanem, w którym znajdujemy się obecnie z naszym celem, a B to etap, w którym chcielibyśmy być.

Wyzwania i problemy, z którymi spotyka się coach, są tak indywidualne jak osoby, które do niego przychodzą. Wszystkich wymienić nie sposób. Dotyczą one zarówno aspektów związanych z życiem prywatnym, jak również pojawiają się typowo zawodowe cele. W niektórych przypadkach wyzwanie dotyczy obu tych sfer.

Wśród nich często powtarzającą się kwestią jest pewność siebie. Osoby, z którymi mam przyjemność pracować, zgłaszają się do mnie w celu rozwijania tego elementu. Jednym z takich przykładów była chęć wypracowania w sobie tej cechy, gdyż jej brak przeszkadzał w utrzymywaniu normalnych relacji z innymi, a nawiązywanie nowych stanowiło ogromne wyzwanie. Innym przykładem był klient, który obejmując stanowisko kierownicze potrzebował wzmocnienia tej wartości, aby łatwiej było mu wykonywać nowe obowiązki.

Zdarza mi się również pracować z osobami, dla których wyzwaniem była ich asertywność. Czuli, że przez jej niezadowalający poziom są wykorzystywani w pracy, a w niektórych sytuacjach również i w życiu. W pracy wiązało się to z przerzucaniem przez współpracowników części ich obowiązków na klienta lub nadmiernym eksploatowaniem przez przełożonego. To z kolei wpływało na zwiększoną ilość pracy oraz poświęcanego jej czasu. Jak nie trudno się domyślić, to rodziło przemęczenie, stres i odbijało się niekorzystnie na innych elementach życia.

Kim jest coach?

By zrozumieć, w jaki sposób działa coaching, należy poznać mechanizmy wykorzystywane przez osobę zajmującą się tą dziedziną, czyli coacha. Jego głównym narzędziem pracy jest aktywne słuchanie i zadawanie określonych pytań, które mają pomóc klientowi osiągać cele i usprawniać działanie.

W powyższych przykładach stanem początkowym był niezadowalający stopień pewności siebie czy asertywności. Rezultatem, nad którym pracowaliśmy, było osiągnięcie satysfakcjonującego poziomu tych wartości. Dla każdego była to indywidualna skala, jak i droga, którą przemierzaliśmy.

Kluczowe jest ustalenie: Dlaczego jest to dla mnie ważne? Co zyskam, gdy już osiągnę pożądany pułap pewności siebie (asertywności)? Jak wpłynie to na inne aspekty mojego życia?

Umiejętny coaching daje możliwość poszerzenia horyzontów patrzenia na dane wyzwanie, które przed nami stoi. Pozwala to spojrzeć na siebie z dystansu, co z kolei prowadzi do refleksji, które pomagają w określaniu właściwej drogi.

Często poruszanym tematem są też relacje międzyludzkie, w przypadku których niewłaściwa komunikacja z otoczeniem powoduje konflikty w pracy czy rzutuje na relacje z bliskimi. Innym są trudności z panowaniem nad stresem w pracy, co wpływa na wydajność i koncentrację. Jeszcze innym, poprawa lub utrzymywanie motywacji na odpowiednim poziomie, aby realizować zamierzone zadania. To również powtarzające się sytuacje, nad którymi pracuję, wykorzystując coaching.

Niejednokrotnie trafnie postawione pytanie, którego sami sobie byśmy nie zadali, otwiera w nas nowe spojrzenie. Widzimy zagadnienie, z którym się zmagamy w innym świetle. Czasem nawet w trakcie spotkań z coachem odkrywamy nowy cel.

Spotykam się też z przypadkami, w których osoby przychodzą do mnie bez konkretnego celu. Tak przynajmniej wygląda to na początku naszej współpracy. W czasie wspólnych sesji okazuję się, że powodem ich obecności jest znalezienie swego „miejsca na ziemi”, w którym mogliby się spełniać.

Skuteczny coaching pomaga sięgnąć też głębiej w samego siebie. Czasami odkryć w nas to, czego nie widzieliśmy, wydobyć wartości i poznać lepiej siebie. Jest to niejednokrotnie potrzebne przy osiąganiu celu. Ponieważ istotą procesu jest zarówno wydobycie z klienta zasobów – potencjału, który pozwoli mu realizować swoje wyzwania. Jak również zrozumienie problemu i barier, które przed nim stoją.

Czym nie jest coaching?

Coaching jest najczęściej mylnie porównywany do psychoterapii i poradnictwa. Przez brak pełnej świadomości u wielu osób występuje sceptycyzm, jako mechanizm obronny przed nieznanym. Zdarzało się, że gdy tłumaczyłem sens coachingu, pojawiały się obawy, że to psychologiczne poradnictwo. Wpływ na to mają wciąż żywe stereotypy i negatywne skojarzenia w sytuacji, gdy ktoś potrzebuje pomocy w tej dziedzinie.

W odróżnieniu np. od psychoterapii, coaching skupia się przede wszystkim na teraźniejszości i przyszłości, dzięki czemu potrafi być tak efektywny. W dzisiejszym szybkim życiu, gdzie czas ma ogromne znaczenie, koncentracja na celu zamiast na rozgrzebywaniu przeszłości, jest po prostu w cenie. Być może właśnie to jest jedna z przyczyn rosnącej popularności usług coachingowych?

Pomimo rosnącej świadomości, czym jest prawdziwy coaching, wciąż na rynku istnieje wiele nieporozumień i błędnych określeń tego pojęcia. Najczęściej wynika to po prostu z niewiedzy, i, niestety, samych prowadzących nazywających siebie coachami. Z uwagi na popularność tego słowa, częste są przypadki nazywania szkoleń, warsztatów, konsultingów itp. mianem coachingu. Nieraz robią to nawet sami szkoleniowcy, firmując swoje usługi coachingiem, podczas gdy nie ma to nic wspólnego z tym narzędziem.

Liczby nie kłamią: coaching coraz bardziej doceniany

Według badań wykonanych przez PricewaterhouseCoopers dla Międzynarodowej Federacji Coachingu (ICF), w których wzięło udział 2165 osób z 64 krajów, aż 99% badanych pozytywnie oceniała efekty procesu coachingowego. W tym 96% badanych wykazało chęć skorzystania z coachingu ponownie.

Patrząc przez pryzmat rosnącej popularności dbania o swój rozwój osobisty i zawodowy, specjaliści pomagający w pracy nad sobą będą w cenie. A coaching, który efektywnie wspiera realizację siebie i swojego potencjału, może być dla wielu atrakcyjny.