Mieszkańcy chcą chronić Las Pilczycki

​Zaledwie 4,5 km od geometrycznego środka Wrocławia leży Las Pilczycki, który w 2012 roku został objęty programem Natura 2000. Dziś okoliczni mieszkańcy walczą o ochronę tego terenu i możliwość utworzenia ścieżki edukacyjnej dla Wrocławian.

We wrześniu grupa mieszkańców Wrocławia zwróciła się do Urzędu Miejskiego Wrocławia oraz Dyrekcji Lasów Państwowych w sprawie przekształcenia Lasu Pilczyckiego z gospodarczego w las chroniony lub referencyjny. Porozumienie dla Lasu Pilczyckiego pragnie, aby zaprzestano pozyskiwania drewna z tej leśnej struktury, wyłączenia go z gospodarki leśnej, utworzenia ścieżki edukacyjnej oraz ścisłej współpracy wszystkich podmiotów zarządzających terenem Lasu Pilczyckiego w celu ochrony unikatowych na skalę europejską siedlisk m.in. jesiona wyniosłego.

Porozumienie dla Lasu Pilczyckiego

Las Pilczycki położony między samą Odrą i Ślęzą to ostoja dzikiej przyrody. Na terenie lasu, który obejmują również pola i łąki jest wiele zagrożonych gatunków nie tylko flory, ale również fauny.

– Pragniemy, aby Las Pilczycki jak najdłużej pozostał w niezmienionym kształcie, jako pozostałość lasu, który niegdyś porastał tę część doliny Odry. Niestety kilkanaście lat temu ten teren został już zdefragmentowany przez przecięcie tego kompleksu leśnego Autostradową Obwodnicą Autostradową Wrocławia – opowiada Dariusz Bogusz – leśnik oraz członek stowarzyszenia Nasze Maślice, jak również jeden z członków Porozumienia dla Lasu Pilczyckiego.

– Zależy nam na ochronie roślin takich jak jesion wyniosły, który niestety zamiera, a jest to dominujący gatunek drzewostanu na tym terenie. Do lasu wkraczają rośliny inwazyjne: rdestowiec, nawłoć kanadyjska, czy robinia akacjowa. Rośliny te przenikają z otuliny obszaru chronionego Las Pilczycki, które są w zarządzie Gminy Wrocław oraz terenów zarządzanych przez Wody Polskie. Kolejnym zagrożeniem są śmieci, wyrzucane na tereny leśne przez użytkowników ościennych działek. Chcielibyśmy stworzyć tu ścieżkę edukacyjną o zróżnicowanej tematyce ekologicznej. W tym celu potrzebna jest współpraca wszystkich właścicieli terenów należących do kompleksu Lasu Pilczyckiego – dodaje.

Porozumienie dla Lasu Pilczyckiego zjednoczyło lokalne stowarzyszenia w tym Akcję Miasto, Nasze Maślice, Moje Popo oraz rady osiedli Maślice i Pilczyce – Kozanów – Popowice.

Bogata fauna i flora

Las Pilczycki to prawie 90ha obszaru zajętego przez siedliska leśne, łąki kośne, trzcinowiska i szuwary, które zamieszkiwane są przez liczne zwierzęta. Spacerując po krętych ścieżkach leśnych możemy natknąć się między innymi na bażanty, dziki, sarny oraz lisy. Uważne oko wypatrzy kozioroga dębosza, a w części północno-wchodniej obszaru, na brzegu Odry oraz wzdłuż rzeki Ślęzy, ślady występowania bobra europejskiego.

W skład obszaru Lasu Pilczyckiego wchodzą łąki, na których żyje wiele gatunków motyli, w tym ginący gatunek modraszka telejusa, chroniony przeplatki maturny, czy czerwończyk nieparek. Zapewnienie regularnego koszenia łąk jest kluczowe dla ochrony siedlisk tych owadów.

Udając się na wycieczkę wczesną wiosną spotkamy liczne obszary runa pokryte objętymi ochroną przebiśniegami, a drzewa na tym terenie nierzadko pokryte są kwitnącą formą bluszczu pospolitego.

• 

• 

• 

• 

• 

Wielu zarządców terenu Lasu Pilczyckiego

– Cały teren Lasu Pilczyckiego położony jest w granicach obszaru mającego znaczenie dla Wspólnoty Las Pilczycki. Zarządzanie zasobami przyrody na tym obszarze opiera się m.in. o ustalenia zawarte w dokumentacji i zarządzeniu ustanawiającym Plan Zadań Ochronnych, inwentaryzacje przyrodnicze, raporty środowiskowe, a także o doświadczenie i kompetencje organów ochrony przyrody oraz działania podejmowane przez zarządzających terenami położonymi w granicach obszaru Natura 2000 (odnośnie terenów leśnych jest to Nadleśnictwo Miękinia, odnośnie wód płynących – Państwowe Gospodarstwo Wodne Polskie Wody, odnośnie pasa drogowego Autostradowej Obwodnicy Wrocławia – Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad we Wrocławiu, a odnośnie terenów łąkowych i rowów – osoby prywatne i inne instytucje, w tym Zarząd Zieleni Miejskiej) – tłumaczy Katarzyna Łapińska Zastępca Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we Wrocławiu oraz Regionalny Konserwator Przyrody.

Niestety do skutecznej ochrony terenu potrzebna jest współpraca wszystkich podmiotów zarządzających, a na chwilę obecną Porozumienie zwróciło się z prośbą o pomoc do Miasta Wrocławia oraz Lasów Państwowych.

Miasto nie czuje się odpowiedzialne. Lasy Państwowe chcą współpracować

Na nasze pytania skierowane do magistratu, jak miasto zapatruje się na postulaty stowarzyszenia Porozumienie dla Lasu Pilczyckiego i czy zamierza podjąć współpracę w celu utworzenia ścieżki edukacyjnej na tym terenie usłyszeliśmy tylko – pytanie należy skierować do Nadleśnictwa Miękinia. ZZM nie ma do tego terenu żadnego tytułu prawnego.

Równocześnie porozumieliśmy się z Lasami Państwowymi:

– Nadleśnictwo Miękinia jest otwarte na dialog, popiera inicjatywy lokalnych stowarzyszeń zmierzające do utrzymania dbałości terenów leśnych, inicjatywy wspólnego usuwania z lasu śmieci i odpadów, propozycje włączania się w zajęcia edukacyjne oraz możliwości udostępnienia terenu do celów badawczych – informuje nas Katarzyna Łyszkiewicz specjalista służby leśnej z Nadleśnictwa Miękinia.

– Nie jest możliwy do spełnienia postulat całkowitego pozostawienia Lasu Pilczyckiego bez ingerencji Nadleśnictwa. Chociażby z uwagi na względy bezpieczeństwa mieszkańców w sytuacji konieczności usuwania drzew grożących przewróceniem się lub złamaniem. Mamy świadomość o walorach  kompleksu leśnego jakim jest Las Pilczycki. Z uwagi na proces zamierania jesiona (który jest jednym z głównych gatunków drzewostanów w Lesie Pilczyckim) prawdopodobieństwo rozpadu drzewostanów jesionowych jest niestety realne – dodaje.

• 

• 

• 

• 

• 

Są plany pomocy

Zarówno Lasy Państwowe Nadleśnictwo Miękinia, jak i Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska nadmienia, że w latach 2012-2021 nie była prowadzona na terenie Lasu Pilczyckiego wycinka drzew, choć była planowana. Jedynie na części powierzchni usunięto zamierające drzewa, zagrażające zdrowiu i życiu odwiedzających las.

– W 2021 roku na terenie obszaru Lasu Pilczyckiego planowany jest przez Regionalną Dyrekcję Ochrony Środowiska we Wrocławiu monitoring stanu przedmiotów ochrony oraz monitoring realizacji celów działań ochronnych. Dlatego wszelkie propozycje zmian ochronnych dla tego obszaru będą możliwe do zaakceptowania po zaprezentowaniu wyników tego monitoringu oraz będą mogły być uwzględnione w następnym planie zadań ochronnych. Prowadzona gospodarka leśna jest podporządkowana zapisom planu zadań ochronnych – uzupełnia Katarzyna Łaszkiewicz z Nadleśnictwa Miękinia.

Co ze ścieżką edukacyjną?

– W zakresie możliwości organizacji na terenie Lasu Pilczyckiego działań edukacyjnych, poprzez np. wyznaczenie stanowisk dydaktycznych i edukacyjnych o zróżnicowanej tematyce przyrodniczej oraz z ustaleniem przebiegu ścieżki edukacyjnej/przyrodniczej informuję, że w planie zadań ochronnych obszaru wskazano działanie ochronne polegające m.in. na wyznaczeniu ścieżki edukacyjno-turystycznej. Działania te mogłyby być prowadzone przez pozarządowe organizacje ekologiczne przy współpracy z przyrodnikami, naukowcami z wrocławskich uczelni wyższych oraz Nadleśnictwem Miękinia, Urzędem Miejskim Wrocławia i tut. Dyrekcją, a finansowane z dotacji, grantów lub innych funduszy pozyskanych z różnych źródeł (np. budżetu obywatelskiego Miasta Wrocławia, środków Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska czy Funduszu Leśnego). Należy jednak wziąć pod uwagę fakt, że udostępnienie części Lasu Pilczyckiego wiązać się będzie z koniecznością usuwania zagrożeń dla bezpieczeństwa osób w nim przebywających poprzez usuwanie wiatrołomów i drzew uschniętych lub usychających w pobliżu wyznaczonych ścieżek. Może to więc stać w sprzeczności z postulowaną renaturalizacją Lasu i wymagać wprowadzenia strefowania działalności ludzkiej w jego obrębie – mówi Katarzyna Łapińska z RDOŚ.

Przyszłość

Porozumienie dla Lasu Pilczyckiego w najbliższych planach ma zamiar zwrócić się o pomoc również do Państwowego Gospodarstwa Wodnego – Polskie Wody oraz Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad we Wrocławiu, ponieważ również te instytucje zarządzają terenami należącymi do obszaru Lasu Pilczyckiego. Działacze chcą kłaść duży nacisk na porozumienie wszystkich zarządców terenu licząc na utworzenie lokalnego zespołu współpracy.