Z Wrocławia na weekend: Pardubice [ZDJĘCIA]

Pardubice można ochrzcić mianem „czeskiego Torunia”, a to z powodu długiej tutejszej tradycji wypieku pierników. Oprócz tej rozkoszy dla podniebienia warto odwiedzić miasto ze względu na uroczą (choć niewielką) starówkę, a także duży renesansowy zamek. Pierwszym skojarzeniem większości Polaków związanym z tym miastem jest zazwyczaj Velká Pardubická – jeden z najtrudniejszych wyścigów konnych na świecie, który odbywa się tu od końca XIX w. Miłośnicy sportów konnych powinni zatem udać się tu w październiku, kiedy mają miejsce te zawody.

Informacje praktyczne

Pardubice leżą ok. 100 km na wschód od Pragi nad jedną z głównych rzek Czech wypływającą spod granicznego Łabskiego Szczytu w Karkonoszach – Łabą. Liczą ok. 90 tys. mieszkańców (czyli mniej niż Legnica czy też Wałbrzych), ale jak na czeskie warunki są dużym miastem – stolicą województwa (po czesku „kraju”) i największą obok Hradca Kralovych metropolią wschodnich Czech (Republika Czeska ciągnie się jeszcze daleko na wschód, ale tamte ziemie zaliczają się już do Moraw i czeskiej części Śląska).

Komunikacja miejska jest dość dobrze zorganizowana – oprócz autobusów po mieście jeżdżą także trolejbusy. Dworce kolejowy i autobusowy leżą stosunkowo daleko od starówki, ale droga jest bardzo prosta – główną ulicą, częściowo zamienioną w deptak, można dojść prosto do Zielonej Bramy.

Do Pardubic dojedziemy z przesiadkami pociągiem (ok. 4 h 10 min, można wyjechać z Wrocławia rano i wrócić wieczorem; koszt w obie strony 55 zł w ramach biletu weekendowego „bilet turystyczny + Czechy”) lub samochodem (ok. 200 km). Sama starówka jest niewielka i można się po niej poruszać pieszo. Centrum informacji turystycznej znajduje się obok Zielonej Bramy (náměstí Republiky 1) i ma w swojej ofercie bezpłatne mapki i broszury w języku polskim.

Mozaika na pardubickim dworcu kolejowym pamięta jeszcze czasy Czechosłowacji…

Pardubice – historia miasta

Pierwsze wzmianki o Pardubicach pochodzą z 1295 r., jednak herb miasta (przedstawiający przednią część konia) wiąże się wydarzeniem z 1158 r., kiedy to niejaki Ješek z Pardubic brał udział w wyprawie do Włoch. Wraz z grupą rycerzy wdarł się do Milanu nocą, jednak zostali oni zauważeni przez strażników, którzy podnieśli alarm. Rozkazano natychmiast opuścić kraty w bramach miejskich, aby uniemożliwić ucieczkę. Ješek uciekał jako ostatni i opadająca krata przecięła jego rumaka na pół. Dzielny Ješek nie zostawił jednak konia pod bramą, tylko zaniósł jego przednią część (tylna została za kratą) do obozu wojsk cesarskich.

Z miastem związany był Arnoszt z Pardubic, pierwszy arcybiskup praski, którego nagrobek można podziwiać w Polsce – w kościele Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Kłodzku. Okres największego rozwoju Pardubic rozpoczął się po 1491 r., kiedy miasto zostało kupione przez Wilhelma II z Pernštejna, który wyznaczył Pardubice na centrum swoich rozległych posiadłości. Przebudowano miasto w stylu renesansowym i rozbudowano zamek w okazałą rezydencję. Niestety, w 2 poł. XVI w. miasto zostało sprzedane Habsburgom i złota era dobiegła końca. Ożywienie przyszło w XIX w. wraz z doprowadzeniem linii kolejowej z Pragi i rozbudową przemysłu. Od 1874 r. odbywa się tu Velká pardubická – jeden z najtrudniejszych na świecie przeszkodowych wyścigów konnych (co roku w październiku).

Od początku XX w. miasto słynie również z wypieku pysznych miodowych i marcepanowych pierników. W 1910 r. właśnie z Pardubic wyleciał w swój pierwszy lot samolotem inżynier Jan Kašpar – pionier czeskiego lotnictwa. W przeciwieństwie do większości czeskich miast, które przetrwały wojnę niemal nietknięte, Pardubice znacznie ucierpiały na skutek alianckich bombardowań na zakłady przemysłowe. Miasto nadal jest znane głównie z tutejszej gonitwy, z pierników (mają przyznane przez Komisję Europejską prawo do chronionego oznaczenia geograficznego) oraz z zakładów zbrojeniowych produkujących Semtex (trudny do wykrycia materiał wybuchowy o dużej sile rażenia, nazywany „czeskim plastikiem”).

Pardubice – atrakcje turystyczne

Zielona Brama (Zelená brana)

Gotycko-renesansowa brama wznosi się na wysokość ok. 60 m. Warto ją zwiedzić – we wnętrzu w ciekawy sposób przedstawiono legendy związane z historią miasta (prezentacja w języku czeskim, angielskim i niemieckim). Z tarasu na szczycie wieży można podziwiać piękną panoramę miasta i okolic – szczególnie wyróżnia się pobliski zamek Kunětická hora. Uwaga – brama dostępna tylko w sezonie turystycznym!

Rynek i starówka

Pardubicka starówka jest dosyć niewielka (w zasadzie obejmuje rynek i dosłownie kilka uliczek), ale bardzo urokliwa. Kamienice urzekają detalami i ciekawymi dekoracjami. Główny punkt starówki stanowi rynek – Plac Pernštejnów (Pernštýnské náměstí). Przy rynku stoi dwuwieżowy neorenesansowy ratusz (radnice) z końca XIX w. (po północnej stronie placu, nie w centralnej części – jak w większości śląskich miast). Na środku można podziwiać kolumnę maryjną (mariánský sloup) z 1695 r. z trzema poziomami barokowych rzeźb świętych patronów ziem czeskich, wśród których nie mogło naturalnie zabraknąć typowego dla Czech (i Kotliny Kłodzkiej) św. Jana Nepomucena. Kolumnę postawiono jako wotum w podziękowaniu za ochronę miasta przed zarazą. Wśród kamienic szczególnie wyróżnia się Dom U Jonasza (Dům U Jonáše) z dekoracją stiukową przedstawiającą wieloryba pożerającego biblijną postać Jonasza. W środku zachowało się ciekawe gotyckie sklepienie. We wnętrzach urządzono galerię prezentującą wystawy czasowe.

Ratusz

Barokowa kolumna maryjna

Dom U Jonasza

Pardubice – Zamek

Olbrzymia renesansowa budowla przeżywała okres największej świetności za czasów panowania Pernštejnów. Zamek otaczają fortyfikacje porośnięte ładnym parkiem. Nad całością dominuje potężna, masywna wieża. Sam zamek łączy elementy gotyckie i renesansowe, a portale przypominają te znane Polakom z Wawelu. We wnętrzu zachowały się gotyckie sklepienia, kaplica zamkowa oraz sale rycerskie z unikatowymi malowidłami naściennymi. Zamek jest siedzibą Muzeum Wschodnich Czech, udostępniającego liczne wystawy stałe (m.in. broń i czeskie szkło) oraz wystawy czasowe (niedawno prezentowano czeskie insygnia koronacyjne). Dodatkową atrakcją są przechadzające się wokół zamku pawie.

Zamek – dziedziniec z krużgankami

Zamek – fosa i ciekawy łącznik między zamkiem a fortyfikacjami

Atrakcją ogrodów zamkowych są pawie

Kościół św. Bartłomieja

Gotycko-renesansowa budowla od północnej strony przylega bezpośrednio do fosy. Ciekawostką dla turystów ze Śląska jest barokowy obraz przedstawiający patrona świątyni (obdarcie św. Bartłomieja ze skóry i psa liżącego jego ranę) – dzieło znanego z wielu dolnośląskich kościołów i muzeów Michała Leopolda Willmanna, nazywanego „śląskim Rembrandtem”.

Urokliwy zakątek po północnej stronie kościoła

Pardubice – inne atrakcje

Secesyjny teatr – po czesku „divadlo”

Zabytkowy pasaż handlowy –  Machoňova pasáž

Pomnik kuzynów Veverków – pochodzących z okolic Pardubic wynalazców „ruchadla” – pod tym śmiesznym dla Polaków słowem kryje się… pług

W okolicach Pardubic warto odwiedzić zamek Kunětická hora położony kilka kilometrów od miasta. Podobnie jak wiele innych obiektów w okolicy, zamek przeżywał największy rozwój za czasów panowania rodu Pernštejnów. Później uległ częściowemu zniszczeniu. Odbudowano go w XX w. Na turystów czeka wystawa archeologiczna, kaplica św. Katarzyny i piękne widoki na okolicę i góry. Uwaga: zamek czynny tylko w sezonie turystycznym (szczegóły: https://www.hrad-kunetickahora.cz/cs/informace-pro-navstevniky/navstevni-doba). W pobliżu zamku znajduje się również Perníková chaloupka z ciekawym Muzeum Piernika.

Pardubice to trzeci artykuł cyklu ,, Z Wrocławia na weekend”. Podobała Ci się relacja Michała Nałęcza? W takim razie odwiedź także: