Teatr ZAR: spektakle, które trzeba usłyszeć [ZDJĘCIA]

Od 5 do 9 czerwca będzie można zobaczyć najnowszy spektakl muzyczny Teatru ZAR – „Medee. O przekraczaniu”. Główną ścieżką teatru jest dźwięk. Widz może sam zdecydować, dokąd chce pójść. Podróż nie ma określonego celu. Ważne jest to, kogo spotka po drodze.

Głównym tematem spektaklu ,,Medee. O przekraczaniu” jest obraz odrzucenia. Na dramaturgię składają się pieśni w języku arabskim, perskim, kurdyjskim, wykonywane przez śpiewaczki z Kairu, Teheranu i Stambułu. Pojawia się także tekst Dimitrisa Dimitriadisa, poety greckiego. Medee to nie tylko pradawny mit, ale spektakl, który porusza kwestie uniwersalne i bardzo współczesny problem emigracji i doświadczenie bycia odrzuconym.

Poznajcie Teatr ZAR

Historia teatru zaczęła się w 1999 roku. Wtedy Jarosław Fret i Kamila Klamut, związani z Ośrodkiem Badań Twórczości Jerzego Grotowskiego, wyruszyli na pierwszą wspólną wyprawę na Wschód. Chcieli przekonać się, czy istnieje lud Mandejczyków, o którym przeczytali w książce Andrew Welurna „Początki chrześcijaństwa”.

Cała podróż trwała ok. 4 tygodni. Najpierw była Armenia, potem Iran. Podczas wyprawy Jarosław i Kamila spędzili także trzy dni w Gruzji, w Tibilisi, gdzie trafili do najważniejszych kościołów. Zadziwiło ich bogactwo liturgii gruzińskiej. Usłyszeli „Kyrie Eleison”, którego nie można usłyszeć w żadnym innym miejscu na świecie. Mandejczyków ostatecznie znaleźli w Iranie, w okolicach miasta Ahwaz. Na podróżnikach wielkie wrażenie robi zawsze obrzęd chrztu, którego forma nie zmieniła się od dwóch tysięcy lat.

W kolejnych latach 2000-2002 zespół Teatru ZAR odwiedził trzykrotnie Gruzję, był w Bułgarii, trafił na grecką wyspę Atos. Wyprawy w dużej mierze miały charakter warsztatowy w celu zebrania materiału muzycznego. Zespół Teatru ZAR doskonalił techniki wokalne w Szkole Śpiewu Liturgicznego przy cerkwi Sioni w Tibiisi. Następnie rozpoczęły się konkretne prace nad pierwszym przedstawieniem.

Teatr ZAR  i jego repertuar

Co właściwie oznacza tajemniczo słowo „Zar”, które stało się nazwą teatru? Oznacza najstarszą pieśń pogrzebową Swanów, ,,kolumnę duchów”, która poprzez śpiew odprowadzała duchy zmarłych. W kulturze społeczności odgrywała ogromną rolę. Od dwóch tysięcy lat wykonują ją tylko mężczyźni.

,,Zar” to także dzwon i to właśnie on określa charakter grupy teatru. Oznacza to, że odbiorca podąża wybranymi przez siebie ścieżkami. Jakich tropów możemy szukać w spektaklach teatru?

Ważnym przedstawieniem jest Tryptyk „Ewangelie Dzieciństwa”, który wieńczył dziesięcioletnie poszukiwania grupy. Premiera odbyła się w 2009 roku Barbican Centre w Londynie. Następnie spektakl zobaczyli widzowie w Los Angeles, San Francisco, Chicago, Florencji, w Sybinie w Rumunii, a w Polsce – we Wrocławiu, w Legnicy, Szczecinie i Bydgoszczy.

Poszczególne części tryptyku były pokazywane także m. in. w Atenach, Edynburgu, Madrycie, Belgradzie, Paryżu, Kairze, Seulu, New Delhi, Bostonie. Za prezentacje dzieła Teatr ZAR otrzymał tytuł Best New Music Theatre przyznaną przez „Los Angeles Times“ 2009 roku, a w październiku 2010 roku tryptyk został uhonorowany Wrocławską Nagrodą Teatralną.

Kolejny projekt teatru to „Cesarskie Cięcie”. Pierwszy pokaz odbył się w maju 2007 we Florencji w ramach festiwalu Fabbrica Europa. Premiera spektaklu we Wrocławiu miała miejsce w grudniu 2007 roku, w siedzibie Instytutu im. Jerzego Grotowskiego. Tytuł spektaklu jest metaforą samobójstwa i stanu samobójczego – siły fatalnej i zarazem zbawiennej, która trzyma każdego przy życiu. To trudna sztuka o możliwości przedłużania własnego oddechu, w chwili, kiedy w żyłach czuje się kawałki szkła, które jeszcze nie zdołały dotrzeć do serca.

Przedstawienie „Anhelli. Wołanie” po raz pierwszy zostało pokazane w Barbican Centre w Londynie we wrześniu 2009 roku jako ostatnia część Tryptyku „Ewangelie dzieciństwa”. W październiku 2011 roku specjalna wersja przedstawienia została zaprezentowana w Belchite koło Saragossy, w ruinach kościoła San Augustino. Sztuka jest hołdem dla Juliusza Słowackiego, który podczas podróży do Ziemi Świętej z Neapolu, przez Aleksandrię, Kair i Damaszek, napisał dzieło „Anhelli”.

Wstrząsający jest spektakl poświęcony historii, kulturze i ludobójstwie Ormian – „Armine, Sister”. Na początku miał być seansem, w którym to nie my wołamy tych, którzy odeszli, lecz duchy zmarłych wołają o odczytanie śladu pamięci. Zadaje pytania o historię, tożsamość i godność człowieka. „Czy XXI wiek ma szansę nie stać się wiekiem ignorancji?”. Istotnie, „Armine, Sister” dotyka bolesnej kwestii niesienia pamięci. Próbuje wskazać nasze miejsce wobec minionych pokoleń oraz pomóc nam zrozumieć, kim jesteśmy.

We wszystkich spektaklach pojawiają się pytania, które nie dają nam spokoju. To pytania o śmierć i śmiertelność. O duszę, jej istnienie, możliwość przemiany i odrodzenia.

Rezerwacja biletów na spektakle

Instytut im. Jerzego Grotowskiego
Rynek-Ratusz 27, 50–101 Wrocław
tel. 71 34 45 320
sekretariat@grotowski-institute.art.pl
Sekretariat czynny jest od poniedziałku do piątku w godzinach 9:00–16:00.

Bilety na spektakl ,,Medee. O przekraczaniu” są do nabycia w cenie 20 złotych.